Mag ik je aanraken? Over grenzen en verlangen tussen mannen

‘Mag ik je aanraken?’ vraag ik. Hij kijkt me vragend aan en haalt zijn schouders op. ‘Dat is toch waarvoor we hier zijn?’ De onverschillige toon waarop hij het zegt, maakt dat ik even aan mezelf begin te twijfelen. Mijn eerste reflex is om me aan te passen aan de norm die deze andere man neerzet. Tot ik me realiseer: precies hier raakt het aan de kern van intimiteit en seksualiteit.

Het voorval speelde zich af tijdens een meerdaagse training over intimiteit en seksualiteit. Een thema waarbij het juist gaat over werken op de grens: tussen verlangen en terughoudendheid, tussen nabijheid en autonomie, tussen wat spannend is en wat veilig voelt. De opdracht was om elkaars lijf aan te raken en te ervaren wat dit met je doet. Mijn behoefte om eerst bij hem te checken of hij hiermee akkoord was, kwam voort uit zorgvuldigheid. Naar hem, maar ook naar mezelf toe.

Over de grens

Want de andere route ken ik als homoman maar al te goed: over de grens gaan en maar zien wat er gebeurt. Je ziet online een profiel dat je aanspreekt, stuurt wat flirterige berichten, checkt wat de ander zoekt en binnen de kortste keren wissel je expliciete foto’s uit of plan je een seksdate. Of je gaat naar een cruisebar, loopt wat rond in een weinig verhullende jockstrap en voor je het weet voel je een hand over je billen of je geslacht. En als je in de sauna een hand of mond wegduwt, blijft de ander soms toch proberen je over te halen tot seksueel contact. Zo’n route kan zeker leiden tot een opwindende avond, maar kan ook zorgen voor emotionele onveiligheid, verwarring en grensoverschrijdend gedrag. Te vaak zijn we aangeraakt op manieren en plekken die niet prettig of veilig waren.

Waar ligt jouw persoonlijke grens?

Grenzen zijn persoonlijk en afhankelijk van plek, timing en context. Wat je thuis met je partner als prettig ervaart, kan op een openbare plek ongemakkelijk voelen. Of andersom: wat thuis voorspelbaar lijkt, kan spannend worden zodra er een kans bestaat dat anderen je zien. Een grens is dus niet altijd een harde lijn. Soms is het eerder een signaal van je lijf dat vraagt om aandacht.

Je grenzen worden deels gevormd door wat je van huis uit, in je cultuur en in je omgeving hebt meegekregen over intimiteit en seksualiteit. Groei je op in een religieuze omgeving, dan kunnen de opvattingen over seks heel anders zijn dan wanneer er thuis open en vrij over seksualiteit werd gesproken. Een overtuiging als ‘als je van seks geniet, ben je een slet’ kan beperkend werken en zorgen voor spanning, druk en schaamte. De gedachte ‘ik mag van mijn lijf genieten’ kan juist ruimte geven en bevrijdend zijn.

Ook eerdere ervaringen bepalen hoe je omgaat met intimiteit en seksualiteit. Veel homomannen hebben op jonge leeftijd te maken gehad met situaties waarin hun grenzen niet goed werden gezien of gerespecteerd. Bijvoorbeeld omdat je nog niet wist hoe je je grens kon aangeven, of omdat je zoekende was naar erkenning van andere jongens en mannen. Als zulke ervaringen niet voldoende zijn verwerkt, kan dat doorwerken tijdens seks: je verstijft, raakt uit contact met je lichaam, dissocieert of herkent je grenzen pas als je er al overheen bent gegaan. 

Wat als je eigenlijk niet weet wat je grenzen zijn?
Grenzen zijn essentieel. Ze helpen je om voor jezelf te zorgen en je eigenwaarde te bewaken. Toch vinden veel mannen die ik begeleid het lastig om hun grenzen te herkennen en uit te spreken. Soms zijn ze zo vaak over hun eigen grens gegaan, dat ze niet meer goed weten waar die grens ligt. Of ze laten hun grens bepalen door de norm van de scene, de plek of de ander. Daar komt vaak een angst bij: als ik mijn grens aangeef, haakt de ander misschien af.

Als we grenzen al ervaren, zijn ze vaak rationeel: we bedenken wat wel of niet kan, maar voelen minder goed wat ons lichaam aangeeft. Ook is er vaak verwarring over de onderliggende behoefte. We verlangen ernaar gezien te worden, ons geborgen te voelen of echt contact te ervaren. Maar omdat dat kwetsbaarder voelt en seks meestal makkelijker beschikbaar is, kiezen we soms eerder voor seks dan voor intimiteit. Je herkent dit bijvoorbeeld doordat je na afloop achterblijft met een gevoel van leegte, gemis of eenzaamheid.

Herken je jezelf hierin?
Vind jij het lastig om je grens te voelen of aan te geven? Merk je dat je intimiteit soms verwart met seksualiteit? Of dat je het moeilijk vindt om jezelf helemaal te laten zien tijdens seks? Dan kan het helpen om te onderzoeken wat intimiteit en seksualiteit voor jou betekenen. Welk beeld heb je bij beide begrippen? Welke overtuigingen draag je mee over intimiteit, en welke over seksualiteit? Zijn die overtuigingen beperkend of juist verruimend en zijn ze wel van jou of heb je ze onbewust overgenomen van anderen?

Een grens betekent niet automatisch dat je de ander afwijst. Een grens kan ook betekenen: dit niet, maar dát wel. Niet daar, maar hier. Niet nu, maar misschien later. Juist door je grenzen te onderzoeken en uit te spreken, neem je je eigen behoeften serieus. En je geeft de ander de kans om jou echt te ontmoeten — niet alleen in seks, maar ook in contact.

Misschien begint leren aangeraakt worden dus niet bij de hand van de ander, maar bij het luisteren naar jezelf. Wat voel ik? Wat wil ik? Wat heb ik nodig om aanwezig te blijven? Daar, in dat eerlijke contact met jezelf, ontstaat de ruimte waarin aanraking niet iets is wat je ondergaat, maar iets waar je bewust ja tegen kunt zeggen.