Psychische onveiligheid: wat als je continu alert of op je hoede bent?

Voor sommige homomannen is psychische onveiligheid de standaardmodus, omdat ze al op jonge leeftijd hebben geleerd dat het consequenties heeft als je je ware zelf laat zien.

Bij veiligheid denk je misschien meteen aan hoe veilig je je voelt op straat. Zeker als er geweld plaatsvindt rondom Pride, zoals recent in Berlijn, wordt fysieke veiligheid heel concreet. Tegelijkertijd is er ook een andere laag van veiligheid: psychische veiligheid. Die gaat over de vraag of je je vanbinnen vrij genoeg voelt om jezelf te zijn, je uit te spreken en contact te maken zonder voortdurend op je hoede te zijn. 

Wanneer je je in alledaagse situaties onveilig voelt, dan hangt dit mogelijk samen met ervaringen uit je jeugd. Bijvoorbeeld omdat je opgroeide in een religieus gezin waarin je bang was voor de consequenties als je zou vertellen dat je op mannen valt. Of omdat je op school werd gepest of buitengesloten omdat je anders was dan je klasgenoten. Misschien had je niemand bij wie je je echt gezien of gehoord voelde, waren je ouders of verzorgers emotioneel afwezig, of kreeg je al vroeg te maken met seksuele grensoverschrijding.

Hierdoor leerde je onbewust dat er altijd iets gevaarlijks of beangstigends kan gebeuren. Je brein blijft dan voortdurend alert op gevaar. Je bent op je hoede, schrikt snel of bereidt je steeds voor op het slechtste scenario. Een chronisch gevoel van onveiligheid is een logisch gevolg van wat je hebt meegemaakt, maar heeft meestal een grote impact op je dagelijkse leven en op de manier waarop je relaties aangaat en onderhoudt.

Dat kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

Als je hierin iets van jezelf herkent, betekent dat niet dat er iets mis met je is. Het is juist een teken dat je systeem ooit heeft geleerd om je te beschermen. De vraag is dan niet hoe je dat zo snel mogelijk uitzet, maar wat jou helpt om je nét iets veiliger te voelen.

Een eerste stap om je psychische veiligheid te vergroten, is actief op zoek gaan naar plekken, personen of herinneringen die iets van veiligheid oproepen. Sommige mannen voelen dat als ze thuiskomen en de deur achter zich dichttrekken. Anderen ervaren het buiten in de natuur, bij hun partner, of bij een goede vriend of vriendin. En misschien is er op dit moment geen plek of persoon waarbij je je helemaal veilig voelt. Dan kan het helpend zijn om een beeld of herinnering in gedachten te nemen die voor jou symbool staat voor veiligheid.Neem vervolgens de tijd om op te merken wat er in je lijf gebeurt als je aan deze plek, persoon of dit beeld denkt. Misschien verandert er iets in je ademhaling. Misschien voel je minder spanning in je kaken, je schouders of je nek. En misschien verandert er ook niets.

Hoe vaker je de tijd neemt om je in rustige situaties te verbinden met dat gevoel van veiligheid, hoe makkelijker het kan worden om jezelf te kalmeren wanneer spanning of stress toeneemt. En als je zenuwstelsel kalmeert, ontstaat er vaak ook meer ruimte om vrij te handelen.

Gun jezelf de tijd
Psychische veiligheid ontstaat meestal niet in één keer. Het vraagt tijd, herhaling en soms ook steun van iemand die je helpt om je emoties te reguleren. Heb je vragen of wil je samen onderzoeken wat ik voor je kan betekenen? Plan dan vrijblijvend een kennismakingsgesprek in.